📖 Woordenlijst

Sudoku-Termen — Een Vriendelijke Woordenlijst

Sudoku-puzzelaars gebruiken heel wat grappig klinkende woorden — „naakte singles", „wijzende paren", „X-Wings". Geen zorgen, geen ervan is zo eng als het klinkt!

Deze pagina is een kindvriendelijke woordenlijst van de bekendste sudoku-termen. Elk woord krijgt een simpele uitleg en een snel voorbeeld, geordend in secties zodat je snel vindt wat je zoekt.

Het bord

Eerst de onderdelen van het bord. Elk sudoku bestaat uit deze stukken.

Sudoku / soe-DO-koe /: Een cijferpuzzel waarbij je een rooster vult zodat elke rij, kolom en blok elk cijfer precies één keer bevat. Het woord komt uit het Japans en betekent „enkel cijfer".
★ Een klassieke sudoku gebruikt de cijfers 1 tot 9 op een 9×9-rooster.
Rooster: De hele vierkante puzzel. Een klassiek sudoku-rooster is 9 vakjes breed en 9 vakjes hoog — 81 vakjes in totaal.
Cel (vakje): Elk klein vierkantje in het rooster. In elke cel zet je precies één cijfer.
★ Een 9×9-rooster heeft 81 cellen.
Rij: Een lijn cellen die horizontaal gaat, van links naar rechts. Een 9×9-rooster heeft 9 rijen.
Kolom: Een lijn cellen die verticaal gaat, van boven naar beneden. Een 9×9-rooster heeft 9 kolommen.
Blok (of regio): Een kleiner vierkant van 3×3 cellen (9 cellen) binnen het grote rooster. Een 9×9-sudoku heeft 9 blokken. Elk blok moet ook elk cijfer één keer bevatten.
★ In een 4×4-puzzel zijn de blokken 2×2. In een 6×6 zijn de blokken 2×3.
Unit (eenheid): Een wat chiquer woord voor elke rij, kolom of elk blok — kortweg elke groep cellen die elk cijfer precies één keer moet bevatten.

Cijfers & clues

De cijfers waar je mee start en de cijfers die jij invult.

Clue (given): Een cijfer dat al in het rooster staat als de puzzel begint. Clues kun je niet veranderen of weghalen.
★ Makkelijke puzzels hebben veel clues; moeilijke hebben er maar weinig.
Kandidaat: Een cijfer dat misschien in een lege cel past. Goede spelers noteren kandidaten klein in de hoek van de cel terwijl ze nadenken.
Notities (potloodmarkeringen): De kleine kandidaatcijfers die je in een cel noteert om je opties te onthouden. Tik in onze spellen op „Notities" om deze modus aan te zetten.
Oplossing: De voltooide puzzel — elke cel correct ingevuld. Een goede sudoku heeft maar één oplossing.
Unieke oplossing: Een puzzel die maar op één juiste manier kan worden afgemaakt. Echte sudokus hebben altijd een unieke oplossing.

Slimme technieken

De trucjes die spelers gebruiken om het volgende cijfer te vinden. Probeer ze de volgende keer dat je speelt!

Naked single (naakte single): Een cel met nog maar één kandidaat over. Als 1–8 al in de rij, kolom of het blok staan, past alleen de 9 nog. Die 9 is een naked single.
★ Naked singles zijn het eerste trucje dat beginners leren.
Hidden single (verborgen single): Een cijfer dat in een rij, kolom of blok maar in één cel past — zelfs als die cel ook andere kandidaten heeft. Je moet goed kijken om hem te spotten.
Naked pair (naakt paar): Twee cellen in dezelfde rij, kolom of hetzelfde blok die precies dezelfde twee kandidaten delen. Die twee cijfers kunnen uit alle andere cellen in de unit worden geschrapt.
★ Als cellen A en B alleen {3, 7} bevatten, mag geen andere cel in die rij een 3 of 7 zijn.
Pointing pair (wijzend paar): Binnen één blok past een kandidaat maar in twee cellen — en die cellen liggen in dezelfde rij of kolom. Dan kan het cijfer nergens anders in die rij/kolom buiten het blok.
X-Wing: Een slim patroon waarbij dezelfde kandidaat in precies twee cellen van twee verschillende rijen staat, en die cellen in dezelfde twee kolommen vallen. Die kandidaat kan uit de rest van die kolommen worden geschrapt.
Eliminatie: Een cijfer uit een cel schrappen omdat het al in dezelfde rij, kolom of hetzelfde blok staat. Eliminatie is het hart van elke sudoku-truc.
Backtracking: Een manier waarop computers sudoku oplossen: een cijfer proberen, verder gaan en terugstappen als het op een doodlopend spoor uitkomt. Sudoku-solvers gebruiken backtracking.
Scannen: Langs rijen, kolommen en in blokken kijken om te zien waar een cijfer wel en niet kan. Scannen is hoe de meeste kinderen hun eerste antwoorden vinden.

Puzzel-soorten

De verschillende sudokus die je op deze site kunt spelen.

Klassieke Sudoku: De gewone 9×9-puzzel met 3×3-blokken. Vul met 1–9 zodat elke rij, kolom en elk blok elk cijfer één keer heeft.
4×4-Sudoku: Een piepklein 16-vakjes-rooster met de cijfers 1–4. Perfect voor de allereerste puzzels en jonge kinderen.
6×6-Sudoku: Een 36-vakjes-rooster met de cijfers 1–6 en 2×3-blokken. Een vriendelijke stap tussen 4×4 en klassieke 9×9.
Killer Sudoku: Een sudoku met gestippelde „kooien" waarvan de cijfers moeten optellen tot een gegeven totaal. Je hebt sudoku-regels plus wat rekenen nodig.
Jigsaw Sudoku: Een 9×9-sudoku waarbij de 9 blokken onregelmatige puzzelvormen zijn in plaats van nette 3×3-vierkanten. De rij- en kolomregels blijven hetzelfde.
Kooi (cage): Een groep cellen omlijnd door een gestippelde lijn in killer sudoku. De cijfers in een kooi moeten het kleine getal in de hoek optellen.

Knoppen & helpers

De helpers op het bord en wat ze doen.

Hint: Een helpende hand die het juiste cijfer invult in de cel die je hebt geselecteerd. Ideaal als je vast zit.
Check (controleren): Een knop die fouten tot nu toe opspoort. Handig voor een snelle blik voordat je verder gaat.
Ongedaan maken (Undo): Gaat terug naar de laatste zet. Als je van gedachten verandert of een vergissing maakt, tik op Ongedaan maken.
Auto-notities: Vult alle kandidaatnotities in elke lege cel in één keer in. Scheelt tijd in moeilijkere puzzels.
Solver: Een hulpmiddel dat de sudoku voor je afmaakt. Probeer onze gratis sudoku-solver om een antwoord te controleren of een lastig punt voorbij te komen.

Korte vragen

Wat betekent het woord „sudoku"?

Sudoku is een Japans woord. Het komt van „sūji wa dokushin ni kagiru", wat betekent „de cijfers moeten enkel zijn". Kort gezegd: elk cijfer mag maar één keer voorkomen in elke rij, kolom en elk blok.

Waarom heet het een „naakte" single?

Omdat het antwoord in het zicht ligt — er is nog maar één kandidaat over in de cel, met niets ervoor. Een „verborgen" single is lastiger omdat hij tussen andere kandidaten schuilt.

Moeten kinderen al deze termen kennen?

Helemaal niet! Je kunt van sudoku genieten zonder één van deze woorden te kennen. Deze woordenlijst is er voor als je nieuwsgierig bent of met vrienden over puzzels wilt praten.

Wat is het verschil tussen een clue en een kandidaat?

Een clue (given) is een cijfer dat al in de puzzel stond toen je begon — dat kun je niet veranderen. Een kandidaat is een cijfer waarvan jij denkt dat het in een lege cel past.

Waar kan ik deze woorden gebruiken?

Overal waar sudoku wordt gespeeld! Het zijn dezelfde woorden die volwassenen gebruiken — in kranten, boeken, apps en online. Je ziet ze ook terug in onze andere tipsartikelen.

Blijf leren

De beste manier om deze woorden te leren is spelen! Probeer een makkelijke puzzel en kijk hoeveel termen je kunt spotten — naked singles, scannen, potloodmarkeringen. Hoe vaker je speelt, hoe natuurlijker de taal van sudoku wordt.

Speel sudoku Terug naar tips